Bhartiya Supreme Court (SC)












  • рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा 28 рдЬрдирд╡рд░ी 1950 рджिрд▓्рд▓ी рдоें рд╣ुрдИ рдеी
  •  рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕े рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдПрд╡ं рдиिрд╖्рдкрдХ्рд╖ рди्рдпाрдпрдкाрд▓िрдХा рдХा рд╕्рд╡рд░ूрдк рдЧ्рд░рд╣рдг рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा 
 рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХा рддीрд╕рд░ा рд╕्рдердо्рдм  рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдЕрд░्рдеाрдд рднाрд░рддीрдп рдХि рди्рдпाрдпрдкाрд▓िрдХा рд╣ोрддी рд╣ै!

 рднाрдЧ- 5   рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 124 -147  рддрдХ

1773 рдИ. рдХे  рд░ेрдЧुрд▓рдЯिंрдЧ рдПрдХ्рдЯ рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рднाрд░рдд рдоें рд╕рд░्рд╡рдк्рд░рдердо рдХोрд▓рдХाрддा рдоें рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा 

 рднाрд░рдд рдоे рдЗрд╕рдХी рдЕрдзिрдХाрд░िрддा рдкूрд░े рдмंрдЧाрд▓ рдоें рднी рдирд╣ीं рдеीं! "рдк्рд░рдердо рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдПрд▓िрдЬा рдЗрдкे рдеी"
 рдЖрдЬाрджी рдХे рдкрд╣рд▓े рдЕंрддिрдо рд░ूрдк рд╕े  рдЕрдкीрд▓ी  рдкृрд╡ी рдХाрдЙंрд╕िрд▓ рд▓ंрджрди  рдоें рд╣ोрддी рдеी!
 рднाрд░рдд рдоें рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рд╕ुрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рди्рдпाрдпрдкाрд▓िрдХा рд▓ॉрд░्рдб рдХрд░्рдЬрди рдХी рджेрди рд╣ै


 рд╕ंрд╕рдж  рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдоें рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рд╡ृрдж्рдзि рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै рд╕ंрд╕рдж рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдЗрдирдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рд╡ृрдж्рдзि рднी рдХрд░рддी  рд░рд╣ी рд╣ै! 1950 рдоें 7 рдЕрди्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢  рдФрд░ 1 рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдеे рдХुрд▓ 8 рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдеे 


 рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдХा рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХी рдЕрдиुрдорддि рд╕े рдХिрд╕ी рднी рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд╕ुрдирд╡ाрдИ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं

 рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕рдордп рддрдХ рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдХे рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдпрд╢рд╡ंрдд рд╡िрд╖्рдгु рдЪंрджू 7 рд╡рд░्рд╖ 4 рдоाрд╣ рддрдХ рд░рд╣े



  • Attorney general ( рдЕрдЯॉрд░्рдиी рдЬрдирд░рд▓ ) -1
  •  Solicitor general   ( рд╕ॉрд▓िрд╕िрдЯрд░ рдЬрдирд░рд▓ )-1
  • Advocate general ( рдПрдбрд╡ोрдХेрдЯ рдЬрдирд░рд▓)-4

 рдХ्рдпा рд╣ोрддे рд╣ैं  рдЖрдЗрдП  рдЬाрдирддे рдЗрдирдХी рд╕рд░्рд╡िрд╕ рдЗрд╕рдХे рдмाрд░े рдоें


 рдпोрдЧ्рдпрддा -  рдЗрд╕рдХी рдпोрдЧ्рдпрддा рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдХे рдЬрдЬ рдмрд░ाрдмрд░ рд╣ोрддी рд╣ै

 рд╡ेрддрди   - рдЗрд╕рдХी рдХोрдИ рдоाрд╕िрдХ рд╡ेрддрди рдирд╣ीं рд╣ोрддी рд╣ै рдкрд░ рдЗрд╕рдХो рднрдд्рддे рджिрдП рдЬाрддे

 рдпрд╣ рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдк्рд░рдердо рд╡िрдзि рдЕрдзिрдХाрд░ी рд╣ोрддा рд╣ै рдпрд╣ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдУрд░ рд╕े рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдоें рд╡рдХीрд▓ рд╣ोрддा рд╣ै рдпрд╣ рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдкрдХ्рд╖ рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдоें рд░рдЦрддा рд╣ै

 рдпрд╣ рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдиिрдЬी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рдХेрд╕ рднी рд▓рдб़ рд╕рдХрддा рд╣ै рдХिंрддु рд╡рд╣ рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рдиा рд╣ो 

  рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 88

рд╡рд╣ рд░ाрдЬ рд╕рднा рд▓ोрдХ рд╕рднा рдоें рднाрдЧ рд▓े рд╕рдХрддा рд╣ै рдХिंрддु рд╡ोрдЯिंрдЧ рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рд╕ंрд╕рдж рдХा рд╕рджрд╕्рдп рдирд╣ीं рд╣ोрддा рд╣ै ! рдпрд╣ рджेрд╢ рдХी рдХिрд╕ी рднी рдХोрд░्рдЯ рдоें рдкैрд░рд╡ी рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै!

 рдпрд╣ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХे рдк्рд░рд╕ाрджрдкрд░्рдпंрдд рддрдХ рдкрдж рдоें рд░рд╣ рд╕рдХрддा рд╣ै
 рдд्рдпाрдЧрдкрдд्рд░ ____ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХो рджे рд╕рдХрддा рд╣ै!
 рдиिрдпुрдХ्рддि____  рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि  рдХрд░рддा рд╣ै!














рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдХे рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдХि рдпोрдЧ्рдпрддा

  •  рд╡рд╣ рднाрд░рдд рдХा рдиाрдЧрд░िрдХ рд╣ो !
  •  рд╡рд╣ рдПрдХ рдпा рдЕрдзिрдХ рдЙрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдоें рд▓рдЧाрддाрд░ рдХрдо рд╕े рдХрдо 5 рд╡рд░्рд╖ рддрдХ рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рд░рд╣ рдЪुрдХे рд╣ो !
  •  рд╡рд╣ рдЙрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдоें рдПрдХ рдпा рдЕрдзिрдХ рд▓рдЧाрддाрд░ рдХрдо рд╕े рдХрдо 10 рд╡рд░्рд╖ рддрдХ рдЕрдзिрд╡рдХ्рддा рд░рд╣ рдЪुрдХा рд╣ो !
  •  рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХी рдирдЬрд░ рдоें рдПрдХ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╡िрдзि рд╡िрдж्рд╡ाрди рд╣ो !

 рдХाрд░्рдпрдХाрд▓  - 65 рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЖрдпु рддрдХ рд╣ोрддा рд╣ै 

 рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдХी рдиिрдпुрдХ्рддि

  1.  рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдж्рд╡ाрд░ा рд╡рд░िрд╖्рдарддा рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдХी рдЬाрдПрдЧी


 рдЕрди्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ों рдХी рдиिрдпुрдХ्рддि

 рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рднाрд░рдд рдХे рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢  рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░   рдиिрдпुрдХ्рддि рдХрд░рддा рд╣ै


 рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдХा рд╡ेрддрди

 рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдХे рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдХा рд╡ेрддрди 2.80 рд▓ाрдЦ  рд╣ोрддा рд╣ै
 рдЕрди्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдХा рд╡ेрддрди 2.50 рд▓ाрдЦ рд╣ोрддा рд╣ै

Currentissue рдоें рд╣ाрдИрдХोрд░्рдЯ рдХे рдЬрдЬों рдХी рдиिрдпुрдХ्рддि 

 рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдХा рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдЙрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдХे рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ों рдХे рдоाрдорд▓े рдоें рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдХो рдЙрдЪ्рдЪрддрдо рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдХे 4
 рд╡рд░िрд╖्рда рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ों рд╕े рдкрд░ाрдорд░्рд╢ рдХрд░рдХे рдХॉрд▓िंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдкрдж्рдзрддि рдж्рд╡ाрд░ा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХो рд╕рд▓ाрд╣ рджेрддे рд╣ैं





 рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХा рдд्рдпाрдЧрдкрдд्рд░ / рд╕рдордпाрд╡рдзि

 рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдХे рдкрдж рдХी рдЕрд╡рдзि 65 рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЖрдпु рдпा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХो рдд्рдпाрдЧрдкрдд्рд░ рджेрдиा
 рдпा рдлिрд░ рдорд╣ाрднिрдпोрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рд╣рдЯा рджिрдпा рдЬाрдП


 рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдХे рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ों рдХो рдХैрд╕े рд╣рдЯाрдпा рдЬाрддा рд╣ै

 рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 124

 рдорд╣ाрднिрдпोрдЧ рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा реШ्рдпा рд╣ै "

 рдорд╣ाрднिрдпोрдЧ рдоें рд╕ंрд╕рдж рдХे рджोрдиों рд╕рджрди рдХी рдХुрд▓ рд╕ंрдЦ्рдпा рдХे рдмрд╣ुрдордд рдоें рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рддрдеा рдорддрджाрди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд╕рджрд╕्рдпों рдХे 2/3 рдмрд╣ुрдордд рд╕े рдкाрд░िрдд рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП !


 рдпрджि рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рд▓ोрдХрд╕рднा рдоें рдЖрддा рд╣ै рддो 100 рд╕рджрд╕्рдп рд░ाрдЬ्рдпрд╕рднा рдоें рдЖрддा рд╣ै рддो 50 рд╕рджрд╕्рдп рдХे рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рд╕े рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै !

 рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдХे рдкрд╣рд▓े рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рди्рдпाрдпрдоूрд░्рддि рд╣ीрд░ाрд▓ाрд▓ рдЬे рдХрдиिрдпा рдеे!

" рджीрдкрдХ рдоिрд╢्рд░ा рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдХे рдкрд╣рд▓े рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдеे рдЬिрдирдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рдорд╣ाрднिрдпोрдЧ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рд▓ाрдпा рдЧрдпा рдеा "

 рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХी рдХाрдиूрдиी рд╕рд▓ाрд╣ рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж- 143

 рдпрджि рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдХाрдиूрдиी рд╕рд╣ाрдпрддा рдоांрдЧрддा рд╣ै рддो рд╡рд╣ рджे рднी рд╕рдХрддा рд╣ै  рдмाрдз्рдп рдирд╣ीं рд╣ै !рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдоाрди рднी рд╕рдХрддा рд╣ै  рдирд╣ीं рднी рдоाрди рд╕рдХрддा рд╣ै рдмाрдз्рдп рдирд╣ीं рд╣ै ! рд░ाрдо рдоंрджिрд░ рдХे рдлैрд╕рд▓े рдкрд░ рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдХे рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдиे рд╕рд▓ाрд╣ рджेрдиे рд╕े рдордиा рдХрд░ рджिрдпा рдеा !
 рдпрджि рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХी рдоृрдд्рдпु рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рдоें рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै рддो рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдХाрд░्рдпрд╡ाрд╣рдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд╣ोрдЧा 


 рднाрд░рдд рдХे рд╣ाрдИ рдХोрд░्рдЯ----:

рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 165 

рдЕрдЯॉрд░्рдиी рдЬрдирд░рд▓ рдЬрд░рдирд▓ рдХी рддрд░рд╣ рд╣ी рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдУрд░ рд╕े рднी рд╣ाрдИрдХोрд░्рдЯ рдоें рдПрдХ рд╡рдХीрд▓ рд╣ोрддा рд╣ै рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рд╡िрдзि рдЕрдзिрдХाрд░ी рд╣ोрддा рд╣ै рдЙрд╕рд╕े рдорд╣ा рдЕрдзिрд╡рдХ्рддा рдХрд╣рддे рд╣ैं



 рджेрд╢ рдоें рдХुрд▓ 25 рд╣ाрдИрдХोрд░्рдЯ

 рдЖрдЬाрджी рд╕े рдкрд╣рд▓े 7 рд╣ाрдИрдХोрд░्рдЯ рдеे

 рдХोрд▓рдХाрддा,рдоुंрдмрдИ,рдордж्рд░ाрд╕,рдк्рд░рдпाрдЧрд░ाрдЬ, рдмेंрдЧрд▓ुрд░ु, рдкрдЯрдиा,рдЬрдо्рдоू рдХрд╢्рдоीрд░!

  •  рдХोрд▓рдХाрддा рд╣ाрдИрдХोрд░्рдЯ рдоें рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдЕंрдбрдоाрди рдиिрдХोрдмाрд░ рдХा рднी рдЙрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рд╣ै

  •  рдоुंрдмрдИ рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдЧोрд╡ा рджाрджрд░ рдирдЧрд░ рд╣рд╡ेрд▓ी рджрдорди рджीрд╡ рдХा рднी рдЙрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп

  •  рдЪेрди्рдирдИ рдордж्рд░ाрд╕ рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдкांрдбुрдЪेрд░ी рдХा рднी рдЙрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рд╣ै 


 1948 рдЙрдб़ीрд╕ा ___рдХрдЯрдХ рд╣ाрдИ рдХोрд░्рдЯ рдЧोрд╡ाрдШाрдЯी, рд╣ाрдИрдХोрд░्рдЯ рдЙрдб़ीрд╕ा рдЖрдЬाрджी рдХे рдмाрдж рдмрдиा рдкрд╣рд▓ा рд╣ाрдИ рдХोрд░्рдЯ  рдеा !


 рднाрд░рдд рдоें  10 рд╣ाрдИ рдХोрд░्рдЯ рдРрд╕े рд╣ै рд░ाрдЬрдзाрдиी рдоें рдиा рд╣ो рдХрд░ рджूрд╕рд░े рд╢рд╣рд░ों рдоें

___[рдЬिрд▓ा рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдоृрдд्рдпुрджंрдб рднी рджे рд╕рдХрддा рд╣ै рдХिंрддु рдЙрд╕рдХी рдкुрд╖्рдЯि рд╣ाрдИрдХोрд░्рдЯ рд╕े рд╣ोрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै]


 рд╣ाрдИ рдХोрд░्рдЯ рдХा рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рд░िрдЯाрдпрд░्рдб рд╣ो рдЬाрдиे рдХे рдмाрдж рднी рд╡िрдзि рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп  рд╕ेрдЯ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै рдЙрд╕ рдЬрдЧрд╣ рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рдЬрд╣ां рдЙрд╕рдХी рдиिрдпुрдХ्рддि рд░рд╣ी рд╣ै

 рд╣ाрдИ рдХोрд░्рдЯ рдХे рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ों рдХा рд╡ेрддрди рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╕ंрдЪрдп рдиिрдзि рдж्рд╡ाрд░ा рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рд▓ेрдХिрди рдкेंрд╢рди рдХेंрдж्рд░ рдХी рд╕ंрдЪрдп рдиिрдзि рдж्рд╡ाрд░ा рджी рдЬाрддी рд╣ै !


 рд╕ूрдЪрдиा рдХा рд╕्рдд्рд░ोрдд -: рди्рдпूреЫ рдкेрдкрд░ and рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ 



рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ

рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рд╕े рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдкोрд╕्рдЯ

|| рд░ूрд╕ рдпुрдХेрди рд╡ाрд░ :2022 ||

Vidhan parishad kya hoti hai : рд╡िрдзाрди рдкрд░िрд╖рдж